Trước sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là AI tạo sinh, giáo dục đại học đang đứng trước nhiều cơ hội để đổi mới hoạt động giảng dạy, nghiên cứu khoa học và quản trị, đồng thời cũng đặt ra không ít vấn đề về liêm chính học thuật, bảo mật dữ liệu, sở hữu trí tuệ và vai trò của con người. Đây cũng là những nội dung được các nhà khoa học, chuyên gia và giảng viên tập trung trao đổi tại Hội thảo khoa học Quốc gia “Tác động của AI đến giảng dạy, nghiên cứu khoa học và quản trị đại học” do Đại học Kinh tế Quốc dân tổ chức sáng 11/8.

Quang cảnh tại Hội thảo

Tham dự Hội thảo, về phía các cơ sở giáo dục đào tạo có: PGS.TS Đỗ Văn Hùng – Trưởng khoa Quản trị thông tin, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội; TS. Trương Xuân Nam – Giám đốc Trung tâm Tin học, Trường Đại học Thủy Lợi; TS. Hoàng Ngọc Cảnh – Giám đốc Trung tâm CNTT, Trường Đại học Thương mại; ThS. Lê Ngọc Anh – Giám đốc Trung tâm CNTT, Trường Đại học Y; TS. Nguyễn Duy Hải – Chánh Văn phòng Trường Công nghệ số liên ngành, Đại học Phenika. Về phía các đơn vị đồng hành có: ông Trương Mạnh Toàn – Giám đốc Công ty Cổ phần Giải pháp mạng và Máy tính TIC; ông Nguyễn Văn Thành – Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần thương mại Máy tính An Phát.

Về phía Đại học Kinh tế Quốc dân – Đơn vị tổ chức Hội thảo có: PGS.TS Bùi Đức Thọ – Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Đại học; GS.TS Tô Trung Thành – Phó Giám đốc Đại học; GS.TS Nguyễn Hữu Ánh – Phó Giám đốc Đại học; TS. Lê Việt Thủy – Giám đốc Trung tâm Ứng dụng Công nghệ thông tin; cùng đại diện lãnh đạo các Trường, Phòng ban, Khoa, Viện, Trung tâm, các cán bộ giảng viên; các nhà khoa học, chuyên gia kinh tế, các tác giả có bài tham luận cùng đại diện quý thầy cô giáo đến từ các cơ sở giáo dục đại học, các quý doanh nghiệp, đối tác đồng hành.

GS.TS Tô Trung Thành – Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân phát biểu

Phát biểu khai mạc Hội thảo, GS.TS Tô Trung Thành – Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân nhận định đây là chủ đề có tính thời sự cao và quan trọng hơn, là vấn đề mang tính chiến lược đối với các cơ sở giáo dục đại học. Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là AI tạo sinh, cho thấy AI không còn đơn thuần là một công cụ mới mà đang ngày càng tham gia sâu hơn vào quá trình giảng dạy, đào tạo, nghiên cứu khoa học và quản trị đại học.

Theo GS.TS Tô Trung Thành, những thay đổi này đang đặt ra yêu cầu đối với các cơ sở giáo dục đại học phải suy nghĩ lại về cách dạy, cách đào tạo, cách nghiên cứu khoa học cũng như phương thức quản trị để thích ứng với bối cảnh mới.

Trong giảng dạy và học tập, AI đang làm thay đổi mối quan hệ giữa người dạy, người học và tri thức. Khả năng tiếp cận một khối lượng tri thức lớn cùng sự hỗ trợ của AI trong phân tích và cá nhân hóa việc học cũng kéo theo sự thay đổi trong vai trò của giảng viên. Người thầy không chỉ truyền đạt tri thức mà ngày càng phải trở thành người thiết kế quá trình học tập, định hướng tư duy, phát triển năng lực phân tích, phản biện và sáng tạo của người học.

Đặc biệt, GS.TS Tô Trung Thành lưu ý nguy cơ người học suy giảm khả năng tự suy nghĩ khi quá phụ thuộc vào công nghệ. Phó Giám đốc Đại học nhấn mạnh: “Điều rất quan trọng trong giáo dục đại học là AI hỗ trợ tư duy chứ không thay thế tư duy. Người học phải có câu hỏi, có lập luận và có chính kiến; AI được sử dụng để mở rộng, kiểm chứng và hoàn thiện tư duy.”

Không chỉ tác động đến hoạt động đào tạo, AI đang mở ra nhiều khả năng mới đối với nghiên cứu khoa học. Công nghệ này có thể hỗ trợ nhà khoa học trong tổng quan nghiên cứu, xây dựng phương pháp nghiên cứu và gợi mở những hướng nghiên cứu mới. Nếu được sử dụng đúng cách, AI có thể giúp giảm đáng kể những công việc mang tính cơ học, qua đó tạo điều kiện để các nhà khoa học dành nhiều thời gian hơn cho việc xác định và giải quyết những vấn đề mang tính thực tiễn.

Tuy nhiên, đi cùng với những cơ hội đó là những vấn đề cần đặc biệt quan tâm về liêm chính học thuật, bảo mật dữ liệu và sở hữu trí tuệ. Việc ứng dụng AI vì vậy không chỉ đặt ra câu hỏi về khả năng khai thác công nghệ mà còn đòi hỏi những chuẩn mực và nguyên tắc phù hợp để bảo đảm chất lượng, trách nhiệm và tính bền vững của hoạt động nghiên cứu.

Ở góc độ quản trị đại học, AI đang tạo ra bước phát triển quan trọng đối với mô hình quản trị dựa trên dữ liệu và bằng chứng. AI có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu người học, quản lý nguồn lực, hỗ trợ ra quyết định và nâng cao hiệu quả quản trị. Song, mức độ ứng dụng AI càng sâu rộng càng đòi hỏi các cơ sở giáo dục đại học quan tâm nhiều hơn đến quyền riêng tư, an toàn dữ liệu, trách nhiệm giải trình và đặc biệt là quyền quyết định của con người.

“AI trong quản trị đại học không đơn giản là đưa thêm một phần mềm vào hệ thống quản lý mà phải là sự thay đổi về phương thức quản trị”, GS.TS Tô Trung Thành nhấn mạnh.

Từ những cơ hội và thách thức trên, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng vấn đề đặt ra không còn đơn thuần là có sử dụng AI hay không, mà là sử dụng AI như thế nào để nâng cao chất lượng giáo dục đại học, thúc đẩy nghiên cứu khoa học, nâng cao năng lực quản trị, đồng thời kiểm soát được những rủi ro mà công nghệ này mang lại.

Đối với Đại học Kinh tế Quốc dân, AI được xác định cần tiếp cận ở tầm chiến lược. Theo GS.TS Tô Trung Thành, trong thời gian tới, Đại học sẽ tập trung vào ba định hướng chính.

Trước hết là ứng dụng AI trong đào tạo và phát triển người học, gắn với đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy và đánh giá; đồng thời bảo đảm người học có năng lực sử dụng AI nhưng không đánh mất tư duy học tập, tư duy phản biện và năng lực sáng tạo.

Trong nghiên cứu khoa học, Đại học hướng tới khai thác AI nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu của đội ngũ giảng viên, song hành với việc đặt ra những chuẩn mực cao hơn về liêm chính học thuật, quản trị dữ liệu và bảo vệ sở hữu trí tuệ.

Đối với quản trị đại học, Đại học Kinh tế Quốc dân sẽ từng bước phát triển năng lực quản trị dựa trên dữ liệu, sử dụng AI nhằm nâng cao chất lượng quyết định, tối ưu hóa nguồn lực và cung cấp dịch vụ tốt hơn cho người học, giảng viên và các đối tác.

TS. Lê Việt Thủy – Giám đốc Trung tâm Ứng dụng Công nghệ thông tin, Đại học Kinh tế Quốc dân trình bày tham luận với chủ đề “Chiến lược và kế hoạch ứng dụng AI tại Đại học Kinh tế Quốc dân 2026-2030”

PGS.TS Đỗ Văn Hùng – Trưởng khoa Quản trị thông tin, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội trình bày tham luận với chủ đề “Tác động của AI đến NCKH trong các cơ sở giáo dục đại học”

TS. Lương Văn Thiện – Khoa KHDL&TTNT, Đại học Kinh tế Quốc dân trình bày tham luận với chủ đề “Tác động của AI đến quản trị đại học“

Thông qua các trao đổi, thảo luận tại Hội thảo, Đại học Kinh tế Quốc dân kỳ vọng các nhà khoa học sẽ cùng nhận diện sâu sắc hơn cách thức AI đang tác động đến quá trình đào tạo, nghiên cứu khoa học và quản trị tại các cơ sở giáo dục đại học. Những kết quả trao đổi cũng được kỳ vọng sẽ góp phần đưa ra các khuyến nghị có giá trị đối với chính sách phát triển AI trong giáo dục đại học, đồng thời cung cấp luận cứ khoa học cho quá trình xây dựng chiến lược và chính sách ứng dụng AI hiệu quả trong thời gian tới.

Trong bối cảnh AI đang ngày càng hiện diện sâu rộng trong giáo dục đại học, những vấn đề được đặt ra tại Hội thảo cho thấy yêu cầu đổi mới không chỉ nằm ở việc tiếp nhận và ứng dụng một công nghệ mới, mà còn ở cách các cơ sở giáo dục đại học chủ động định hình phương thức đào tạo, nghiên cứu và quản trị phù hợp. Trong tiến trình đó, AI được khai thác như một công cụ hỗ trợ nâng cao chất lượng và hiệu quả, trong khi tư duy, năng lực sáng tạo, trách nhiệm và quyền quyết định của con người tiếp tục giữ vai trò trung tâm.

Các đại biểu tham quan các gian hàng trưng bày, ứng dụng AI bên lề Hội thảo

Một số hình ảnh tại Hội thảo:

Bài và ảnh: Phòng Truyền thông