Hà Nội, ngày 24 tháng 01 năm 2026 – Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU) phối hợp với Cơ quan Liên hợp quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho phụ nữ (UN Women) tại Việt Nam, với sự hỗ trợ tài chính của Chính phủ Australia, tổ chức Hội thảo tham vấn chuyên gia cấp cao với chủ đề “Chính sách tài khoá có trách nhiệm giới gắn với mục tiêu phát triển bao trùm và ứng phó thách thức nhân khẩu học trong kỷ nguyên phát triển mới ở Việt Nam”.

Hội thảo quy tụ sự tham gia của các đại biểu đến từ Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; các Ủy ban của Quốc hội (Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Ủy ban Văn hóa và Xã hội); Bộ Tài chính; các chuyên gia đến từ các Bộ, ngành, cơ quan quản lý và các tổ chức quốc tế, các nhà khoa học đến từ các trường đại học, các viện nghiên cứu,.. nhằm xây dựng cách làm mới về phân bổ ngân sách nhà nước trước ngưỡng cửa già hóa dân số.

Trong bối cảnh Việt Nam đang bước nhanh vào giai đoạn già hóa dân số, hội thảo nhằm tìm kiếm các cách tiếp cận mới trong phân bổ và sử dụng ngân sách nhà nước, bảo đảm vừa hiệu quả kinh tế, vừa thúc đẩy bình đẳng giới và phát triển nguồn nhân lực bền vững.

Bình đẳng giới không phải “chi phí”, mà là đầu tư phát triển

Tại hội thảo, các chuyên gia nhấn mạnh cần chuyển đổi tư duy: từ việc coi bình đẳng giới là gánh nặng an sinh xã hội, sang nhìn nhận đây là khoản đầu tư chiến lược cho hạ tầng xã hội và con người – yếu tố then chốt để duy trì tăng trưởng trong dài hạn.

Nghiên cứu do NEU thực hiện cho thấy một nghịch lý đáng lưu ý: trong khi các dự án hạ tầng “cứng” như đường sá, cầu cống, trường học, trạm y tế thường được giải ngân thuận lợi, thì các khoản đầu tư cho “hạ tầng mềm” – bao gồm sinh kế cho phụ nữ, thay đổi định kiến giới, nâng cao kỹ năng số và năng lực tham gia thị trường lao động – lại gặp nhiều rào cản về thủ tục và cơ chế tài chính.

GS.TS. Nguyễn Thành Hiếu, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân, chia sẻ tại Hội thảo: “Ngân sách có trách nhiệm giới không phải là chia nhỏ nguồn lực, cũng không làm gia tăng gánh nặng tài khóa. Đó là cách chi tiêu thông minh, dựa trên bằng chứng. Trong bối cảnh Việt Nam đang đối mặt với tốc độ già hóa dân số nhanh bậc nhất thế giới và mức sinh giảm sâu, tài chính công có trách nhiệm giới được thư thi đúng sẽ đóng vai trò là ‘bà đỡ’ cho duy trì mức sinh thay thế, đảm bảo tăng trưởng bền vững cho tương lai của đất nước”

Ở góc độ quốc tế, bà Caroline Nyamayemombe, Trưởng Đại diện UN Women tại Việt Nam, nhấn mạnh: “Khi ngân sách nhà nước đầu tư đúng và đủ cho phụ nữ, cho hệ thống chăm sóc và các dịch vụ xã hội thiết yếu, quốc gia sẽ thu được ‘lợi tức kép’: vừa nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, vừa củng cố nền tảng tăng trưởng dài hạn trong bối cảnh già hóa dân số.”

Gỡ “nút thắt” thể chế để ngân sách thực sự phục vụ người dân

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận ba nhóm giải pháp trọng tâm:

• Giảm áp lực nhân khẩu học: Thiết kế hệ thống thuế và chi tiêu công nhằm chia sẻ gánh nặng chăm sóc gia đình với phụ nữ, từ đó khuyến khích sinh con và duy trì lực lượng lao động khỏe mạnh, ổn định.
• Khơi thông nguồn lực cho hạ tầng xã hội: Hoàn thiện cơ chế tài chính trong Luật Ngân sách nhà nước (sửa đổi), cho phép sử dụng chi thường xuyên linh hoạt hơn cho các dịch vụ chăm sóc, sinh kế và hỗ trợ phụ nữ tại cộng đồng.
• Lồng ghép giới trong đầu tư công: Tham khảo kinh nghiệm quốc tế để đưa đánh giá tác động giới trở thành tiêu chí bắt buộc trong phê duyệt dự án đầu tư công, bên cạnh các chỉ số kinh tế – kỹ thuật.

Các kết quả thảo luận và luận cứ khoa học từ Hội thảo sẽ được Đại học Kinh tế Quốc dân tổng hợp thành bản khuyến nghị chính sách, gửi tới Quốc hội và Chính phủ nhằm phục vụ cho quá trình hoàn thiện các quy định của pháp luật về ngân sách và đầu tư công trong giai đoạn tới.

Thông qua sáng kiến này, NEU và UN Women khẳng định cam kết đồng hành cùng Chính phủ Việt Nam trong xây dựng một hệ thống tài chính công có trách nhiệm giới, bảo đảm ngân sách nhà nước thực sự là công cụ thúc đẩy công bằng xã hội, phát triển con người và thịnh vượng quốc gia.

Thông tin liên hệ :

+ Bà Hoàng Bích Thảo, Truyền thông UN Women. Email: hoang.thao@unwomen.org

+ TS. Vũ Thành Bao, Đại học Kinh tế Quốc dân. Email: baovt@neu.edu.vn