Tọa đàm “Thư viện trong kỷ nguyên AI – Cơ hội và thách thức”

Ngày 23/10/2026, Đại học Kinh tế Quốc dân tổ chức Tọa đàm “Thư viện trong kỷ nguyên AI – Cơ hội và thách thức”, tạo diễn đàn trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm và thảo luận các giải pháp đổi mới hoạt động thư viện trước những tác động sâu rộng của trí tuệ nhân tạo. Toạ đàm hướng tới thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao chất lượng dịch vụ thông tin, học liệu và tăng cường kết nối, hợp tác giữa các thư viện đại học trong bối cảnh mới.

Toàn cảnh Toạ đàm

Tham dự Toạ đàm, về phía Đại học Kinh tế Quốc dân có: GS.TS Nguyễn Hữu Ánh – Phó Giám đốc Đại học; GS.TS Trần Thọ Đạt – Chủ tịch Hội đồng Khoa học & Đào tạo; ThS. Bùi Thị Sen – Giám đốc Trung tâm Thông tin – Thư viện; cùng đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc và trực thuộc Đại học; cùng đông đảo cán bộ, giảng viên và người học.

GS.TS Nguyễn Hữu Ánh – Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân phát biểu

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, GS.TS Nguyễn Hữu Ánh – Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân nhấn mạnh, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và các công nghệ số đang làm thay đổi sâu sắc cách thức tạo lập, tổ chức, tiếp cận và sử dụng tri thức. Những tiến bộ công nghệ không chỉ mở ra cơ hội nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục đại học, nghiên cứu khoa học và quản trị tri thức mà còn đặt ra nhiều yêu cầu mới về độ tin cậy của dữ liệu, quyền sở hữu trí tuệ, đạo đức học thuật, bảo vệ thông tin cá nhân và trách nhiệm trong ứng dụng công nghệ.

Trong bối cảnh đó, thư viện đại học đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ cả về mô hình hoạt động, phương thức quản lý và chất lượng dịch vụ. Vượt ra khỏi chức năng lưu trữ, cung cấp tài liệu truyền thống, thư viện cần từng bước khẳng định vai trò là hạ tầng tri thức quan trọng của cơ sở giáo dục đại học, kết nối các nguồn học liệu và dữ liệu nghiên cứu, hỗ trợ hiệu quả hoạt động giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học. Đồng thời, thư viện còn góp phần phát triển văn hóa đọc, nâng cao năng lực thông tin, năng lực số và xây dựng môi trường học thuật sáng tạo, liêm chính.

Đối với Đại học Kinh tế Quốc dân, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo được xác định là những nội dung quan trọng trong chiến lược phát triển, gắn với mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, quản trị đại học và phục vụ cộng đồng. Theo GS.TS Nguyễn Hữu Ánh, giá trị cốt lõi của công nghệ không nằm ở bản thân các công cụ, mà ở khả năng nâng cao chất lượng phục vụ người học và giảng viên, mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức, cải thiện hiệu quả hoạt động và tạo thêm không gian cho đổi mới, sáng tạo.

Trên tinh thần đó, Đại học Kinh tế Quốc dân định hướng phát triển thư viện từ mô hình cung cấp tài liệu truyền thống trở thành trung tâm tri thức số hiện đại, thông minh, lấy người sử dụng làm trung tâm và vận hành trên nền tảng dữ liệu đáng tin cậy. Đây không chỉ là sự thay đổi về công nghệ mà còn đòi hỏi đổi mới toàn diện trong tổ chức, quản lý và cung cấp các dịch vụ thông tin, học liệu, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của giáo dục đại học trong kỷ nguyên số.

Đề cập đến những thách thức trong quá trình ứng dụng AI, Phó Giám đốc Đại học cho rằng, việc triển khai công nghệ trong hoạt động thư viện cần được thực hiện đồng bộ với đổi mới quy trình nghiệp vụ, chuẩn hóa và liên thông dữ liệu, phát triển nguồn học liệu số, bảo đảm an toàn thông tin và tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ. Cùng với đó là yêu cầu xây dựng các nguyên tắc sử dụng AI có trách nhiệm, bảo đảm công nghệ thực sự trở thành công cụ hỗ trợ tư duy, khám phá tri thức, thay vì thay thế năng lực phản biện, tính trung thực và trách nhiệm của con người trong môi trường học thuật.

Đặc biệt, trong tiến trình chuyển đổi số, đội ngũ cán bộ thư viện tiếp tục giữ vai trò then chốt. Dù công nghệ có thể làm thay đổi phương thức tổ chức và cung cấp dịch vụ, sự am hiểu nhu cầu người sử dụng, khả năng thẩm định nguồn tin, tư vấn khai thác học liệu và bảo đảm chất lượng thông tin vẫn là những giá trị không thể thay thế. Điều này đặt ra yêu cầu đội ngũ cán bộ thư viện phải không ngừng nâng cao năng lực số, năng lực dữ liệu và hiểu biết về AI, từng bước chuyển từ vai trò cung cấp thông tin sang đồng hành, hỗ trợ giảng viên, nhà nghiên cứu và người học trong quá trình tìm kiếm, đánh giá và sử dụng tri thức.

Nhấn mạnh ý nghĩa của Tọa đàm, GS.TS Nguyễn Hữu Ánh bày tỏ mong muốn chương trình sẽ trở thành diễn đàn trao đổi thiết thực giữa các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và đội ngũ cán bộ thư viện về những cơ hội, thách thức cũng như các vấn đề đặt ra từ thực tiễn ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Thông qua việc chia sẻ kinh nghiệm, mô hình triển khai và những bài học thực tiễn, các đại biểu có thể đề xuất những giải pháp phù hợp với điều kiện của từng cơ sở giáo dục đại học, góp phần thúc đẩy sự kết nối, hợp tác và phát triển bền vững của hệ thống thư viện đại học.

Trong khuôn khổ Tọa đàm, các đại biểu tập trung trao đổi về những vấn đề đặt ra đối với hoạt động thư viện đại học trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo thông qua ba tham luận chuyên đề, tiếp cận từ góc độ thực tiễn, giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động và ứng dụng công nghệ.

ThS. Nguyễn Trung Kiên – Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin – Thư viện Đại học Kinh tế Quốc dân trình bày tham luận

Mở đầu phiên tham luận, ThS. Nguyễn Trung Kiên – Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin – Thư viện Đại học Kinh tế Quốc dân trình bày tham luận với chủ đề “Vai trò mới của thư viện đại học trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo – Thực tiễn tại Đại học Kinh tế Quốc dân và định hướng phát triển tại Việt Nam”. Tham luận tập trung vào sự chuyển đổi vai trò của thư viện đại học trước những thay đổi của công nghệ, gắn với thực tiễn hoạt động tại Đại học Kinh tế Quốc dân và định hướng phát triển thư viện trong bối cảnh mới.

ThS. Trần Thị Thúy Kiều – Giám đốc Trung tâm Thông tin – Thư viện Trường Đại học Nguyễn Tất Thành trình bày tham luận

Tiếp nối chương trình, ThS. Trần Thị Thúy Kiều – Giám đốc Trung tâm Thông tin – Thư viện Trường Đại học Nguyễn Tất Thành chia sẻ tham luận “Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của thư viện đại học Việt Nam trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo”. Nội dung tham luận hướng tới những giải pháp đổi mới hoạt động thư viện, nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng phục vụ trước yêu cầu chuyển đổi số và ứng dụng AI.

TS. Lê Thị Thành Huế – Giám đốc Thư viện Trường Đại học Hà Nội trình bày tham luận

Ở góc độ ứng dụng công nghệ vào hoạt động chuyên môn, TS. Lê Thị Thành Huế – Giám đốc Thư viện Trường Đại học Hà Nội trình bày tham luận “Ứng dụng AI trong hoạt động truyền thông và phát triển không gian đọc số tại Thư viện Trường Đại học Hà Nội”. Tham luận đề cập đến việc khai thác tiềm năng của trí tuệ nhân tạo trong đổi mới hoạt động truyền thông thư viện và phát triển không gian đọc số, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận thông tin, học liệu trong môi trường đại học.

Ba tham luận đã mang đến những góc tiếp cận khác nhau về vai trò, phương thức hoạt động và định hướng phát triển thư viện đại học trong kỷ nguyên AI, đồng thời đặt ra những vấn đề thiết thực về ứng dụng công nghệ, phát triển nguồn lực và nâng cao chất lượng dịch vụ thông tin.

GS.TS Trần Thọ Đạt – Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Đại học Kinh tế Quốc dân điều hành phiên thảo luận

Sau phiên tham luận, dưới sự điều hành của GS.TS Trần Thọ Đạt – Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Đại học Kinh tế Quốc dân, các đại biểu tiếp tục trao đổi, thảo luận về những cơ hội, thách thức và yêu cầu đổi mới hoạt động thư viện trước sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo. Phiên thảo luận tạo không gian kết nối giữa các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và đội ngũ cán bộ thư viện, hướng tới chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, thúc đẩy hợp tác và tìm kiếm những giải pháp phù hợp với điều kiện của từng cơ sở giáo dục đại học.

Tọa đàm cũng là hoạt động có ý nghĩa trong chuỗi chương trình kỷ niệm 70 năm truyền thống Thư viện Đại học Kinh tế Quốc dân. Tiếp nối chương trình, các đại biểu tham dự Lễ kỷ niệm 70 năm truyền thống Thư viện tại Hội trường A – Nhà Văn hóa, cùng nhìn lại chặng đường xây dựng, phát triển và những đóng góp của các thế hệ cán bộ thư viện đối với sự nghiệp đào tạo, nghiên cứu khoa học của Nhà trường.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo đang định hình những phương thức mới trong tiếp cận và khai thác tri thức, Tọa đàm “Thư viện trong kỷ nguyên AI – Cơ hội và thách thức” góp phần làm rõ yêu cầu đổi mới hoạt động thư viện đại học theo hướng hiện đại, thông minh và lấy người sử dụng làm trung tâm. Những nội dung được trao đổi tại chương trình là cơ sở để tiếp tục thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm, tăng cường kết nối và mở rộng hợp tác, phát huy vai trò của thư viện như một hạ tầng tri thức quan trọng, đồng hành cùng sự phát triển của giáo dục đại học và nghiên cứu khoa học trong kỷ nguyên số.