Trong khuôn khổ chuyến công tác tại Úc vào đầu tháng 9/2026, Đại học Kinh tế Quốc dân và Đại học Adelaide (AU) đã phối hợp tổ chức Hội thảo “Chuyển đổi bền vững: Xu hướng toàn cầu và những thách thức trong tương lai” (Sustainability Transitions: Global Trends and Future Challenges). Từ thực tiễn Việt Nam và Úc, các nhà khoa học hai đại học cùng trao đổi về những thách thức của chuyển đổi bền vững, từ chuyển dịch năng lượng, kinh tế tuần hoàn đến khoảng cách giữa chính sách và thực thi. Sự khác biệt về bối cảnh phát triển đã mang đến những góc nhìn bổ trợ, đồng thời gợi mở nhiều câu hỏi nghiên cứu chung giữa hai bên.

Tham dự Hội thảo, về phía Đại học Kinh tế Quốc dân có: GS.TS Nguyễn Hữu Ánh – Phó Giám đốc Đại học, Trưởng đoàn; GS.TS Lê Quốc Hội – Phó Hiệu trưởng Trường Kinh tế và Quản lý công; GS.TS Đinh Đức Trường – Trưởng khoa Môi trường, Biến đổi khí hậu và Đô thị; TS. Trịnh Mai Vân – Phó Trưởng phòng Quản lý Khoa học; TS. Phạm Sỹ Long – Phó Trưởng phòng Hợp tác Quốc tế; TS. Nguyễn Hoàng Nam – Giảng viên Khoa Môi trường, Biến đổi khí hậu và Đô thị. Về phía Đại học Adelaide có các giáo sư, nhà khoa học thuộc nhiều lĩnh vực như môi trường, năng lượng, kỹ thuật, kinh tế, kinh doanh và khoa học xã hội.

Các đại biểu và nhà khoa học Đại học Kinh tế Quốc dân và Đại học Adelaide tham dự Hội thảo “Chuyển đổi bền vững: Xu hướng toàn cầu và những thách thức trong tương lai”

Chuyển đổi bền vững cần cách tiếp cận liên ngành

Mở đầu Hội thảo, GS. Melissa Nursey-Bray – Viện Xã hội và Văn hóa, Trường Giáo dục, Khoa học Hành vi và Xã hội, Đại học Adelaide gửi lời chào mừng tới các đại biểu, nhà khoa học tham dự chương trình, mở đầu cho các trao đổi học thuật xoay quanh những vấn đề trọng tâm của Hội thảo.

GS. Melissa Nursey-Bray – Đại học Adelaide phát biểu tại Hội thảo

Tiếp đó, GS.TS Nguyễn Hữu Ánh – Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân chia sẻ quan điểm của NEU về những yêu cầu của quá trình chuyển đổi bền vững và vai trò của các trường đại học. Theo GS.TS Nguyễn Hữu Ánh, biến đổi khí hậu, áp lực khai thác tài nguyên, tốc độ đô thị hóa nhanh cùng những thay đổi về công nghệ đang làm thay đổi sâu sắc phương thức phát triển của các nền kinh tế và xã hội. Với Việt Nam – một nền kinh tế mới nổi năng động nhưng cũng chịu nhiều ảnh hưởng của biến đổi khí hậu – yêu cầu đặt ra là vừa duy trì động lực tăng trưởng, vừa đẩy nhanh chuyển đổi sang mô hình phát triển xanh, phát thải carbon thấp và có khả năng chống chịu tốt hơn.

GS.TS Nguyễn Hữu Ánh nhấn mạnh, chuyển đổi bền vững không đơn thuần là việc ứng dụng công nghệ mới, mà đòi hỏi những thay đổi về thể chế kinh tế, chính sách công, mô hình kinh doanh, đầu tư, hành vi và hệ thống quản trị. Trong quá trình đó, các trường đại học có vai trò quan trọng thông qua nghiên cứu, đào tạo, đổi mới sáng tạo, tư vấn chính sách và phát triển nguồn nhân lực. Từ những thế mạnh bổ trợ của hai đại học, GS.TS. Nguyễn Hữu Ánh gợi mở các hướng nghiên cứu về biến đổi khí hậu, tăng trưởng xanh, chuyển dịch năng lượng, đô thị bền vững và kinh tế tuần hoàn; đồng thời nhấn mạnh vai trò của đào tạo, trao đổi học thuật và kết nối nghiên cứu với chính sách, doanh nghiệp và cộng đồng.

GS.TS Nguyễn Hữu Ánh – Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân phát biểu tại Hội thảo

Từ bài toán năng lượng toàn cầu đến thực tiễn Việt Nam

Mở đầu phần tham luận chuyên môn, PGS. James Hopeward – Trường Kỹ thuật và Công nghệ Thông tin, Đại học Adelaide tiếp cận chuyển đổi bền vững từ góc nhìn toàn cầu, tập trung vào những thách thức của quá trình chuyển dịch năng lượng.

Theo phân tích của PGS. Hopeward, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và chuyển sang năng lượng tái tạo không đơn thuần là thay thế một nguồn năng lượng bằng một nguồn khác. Quá trình này đòi hỏi sự đồng bộ giữa phát triển năng lượng tái tạo và điện khí hóa nhu cầu sử dụng năng lượng, đồng thời phải tính đến nhu cầu về tài nguyên, vật liệu, đất đai và hạ tầng của chính hệ thống năng lượng mới.

Từ đó, tham luận đặt ra câu hỏi rộng hơn về mối quan hệ giữa nhu cầu năng lượng, giới hạn tài nguyên và mô hình tăng trưởng. Chuyển đổi bền vững vì thế không chỉ là tạo ra nhiều năng lượng sạch hơn, mà còn liên quan đến cách nền kinh tế và xã hội sử dụng năng lượng và tài nguyên hiệu quả hơn trong những giới hạn của hệ sinh thái.

PGS. James Hopeward – Đại học Adelaide chia sẻ góc nhìn về chuyển dịch năng lượng và những thách thức đối với quá trình chuyển đổi bền vững

Tiếp nối góc nhìn toàn cầu, TS. Nguyễn Hoàng Nam – Khoa Môi trường, Biến đổi khí hậu và Đô thị, Trường Kinh tế và Quản lý công, Đại học Kinh tế Quốc dân trình bày tham luận “Chuyển đổi bền vững tại các nền kinh tế mới nổi: Bằng chứng từ Việt Nam”.

Từ thực tiễn Việt Nam, tham luận phân tích bài toán vừa duy trì động lực tăng trưởng, vừa ứng phó với những sức ép về tài nguyên, môi trường, chất thải và thay đổi cơ cấu dân số. Trong bối cảnh đó, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số được nhìn nhận như những hướng đi quan trọng hướng tới phát triển bền vững.

Thông qua các ví dụ về chuyển dịch năng lượng, điện hóa giao thông, kinh tế tuần hoàn, tài chính xanh và thị trường carbon, TS. Nguyễn Hoàng Nam chỉ ra khoảng cách giữa định hướng chính sách và năng lực triển khai trên thực tế là một trong những vấn đề đáng chú ý. Năng lực thực thi, nguồn nhân lực, khả năng tiếp cận tài chính và sự tham gia của doanh nghiệp, địa phương vì thế là những điều kiện quan trọng để chuyển các mục tiêu phát triển bền vững thành những thay đổi cụ thể.

TS. Nguyễn Hoàng Nam – Đại học Kinh tế Quốc dân trình bày về chuyển đổi bền vững tại các nền kinh tế mới nổi từ thực tiễn Việt Nam

Từ mô hình thí điểm đến thay đổi ở quy mô lớn

Hai tham luận tạo tiền đề cho phiên thảo luận “Vì sao chuyển đổi bền vững khó được nhân rộng: Bài học từ các nền kinh tế phát triển và mới nổi”, do GS. Andy Lowe – Giám đốc Viện Môi trường, Trường Khoa học, Đại học Adelaide chủ trì.

Các diễn giả tham gia trao đổi gồm GS. Greg Metha – Viện Vật lý, Hóa học và Khoa học Trái đất, Trường Khoa học; PGS. Sukhbir Sandhu – Giám đốc CweX, Viện Quản lý, Trường Kinh doanh và Luật, Đại học Adelaide; cùng GS.TS Đinh Đức Trường – Trưởng khoa và TS. Nguyễn Hoàng Nam – giảng viên Khoa Môi trường, Biến đổi khí hậu và Đô thị, Trường Kinh tế và Quản lý công, Đại học Kinh tế Quốc dân.

Các nhà khoa học Đại học Kinh tế Quốc dân và Đại học Adelaide trao đổi về những rào cản đối với việc nhân rộng các sáng kiến chuyển đổi bền vững

Câu hỏi xuyên suốt phiên trao đổi là: vì sao nhiều chính sách, công nghệ và mô hình bền vững đã cho thấy hiệu quả ở một quy mô nhất định nhưng vẫn khó được nhân rộng để tạo ra thay đổi mang tính hệ thống?

Các ý kiến cho thấy câu trả lời không chỉ nằm ở công nghệ hay chính sách, mà còn liên quan đến thể chế, tài chính, năng lực tổ chức, hành vi của các chủ thể và điều kiện của từng địa phương. Từ thực tiễn Việt Nam, sự khác biệt về nguồn lực và năng lực triển khai giữa các địa phương cũng như giữa các nhóm doanh nghiệp cho thấy, để những sáng kiến hiệu quả có thể vượt ra khỏi quy mô thí điểm, cần đồng thời cải thiện năng lực thực thi, cơ chế tài chính và sự tham gia của các bên liên quan.

Phiên thảo luận cũng đặt ra một vấn đề quan trọng đối với các trường đại học: làm thế nào để tri thức và kết quả nghiên cứu đi xa hơn các công bố học thuật, qua đó đóng góp thiết thực hơn cho hoạch định chính sách, đổi mới sáng tạo, hoạt động của doanh nghiệp và cộng đồng.

Khác biệt về bối cảnh, tương đồng trong những câu hỏi lớn

Từ góc nhìn toàn cầu về chuyển dịch năng lượng đến những thách thức triển khai tại Việt Nam, các trao đổi tại Hội thảo cho thấy chuyển đổi bền vững luôn gắn chặt với bối cảnh phát triển của từng quốc gia. Chính sự khác biệt về trình độ phát triển, cơ cấu kinh tế và điều kiện thể chế giữa Việt Nam và Úc tạo cơ hội để cùng một quá trình chuyển đổi được nhìn nhận từ những góc độ khác nhau.

Từ đó, nhiều chủ đề cho nghiên cứu so sánh Việt Nam – Úc được gợi mở, như chuyển dịch năng lượng, tài chính xanh, thị trường carbon, kinh tế tuần hoàn, phát triển đô thị bền vững và chính sách môi trường. Tại phiên trao đổi, GS.TS. Đinh Đức Trường cũng đề cập cơ hội để các nhà khoa học hai đại học cùng nghiên cứu các vấn đề về thể chế, chính sách và cơ chế khuyến khích, qua đó vừa tạo ra giá trị học thuật, vừa đóng góp cho quá trình hoạch định và thực thi chính sách.

Bên cạnh nghiên cứu, các trao đổi cũng gợi mở những khả năng trong đào tạo và trao đổi học thuật liên quan đến môi trường, biến đổi khí hậu và phát triển bền vững. Trong các trao đổi về định hướng dài hạn, đề xuất Liên minh Chuyển đổi Xanh (Green Transition Alliance) cũng được đề cập như một ý tưởng đang tiếp tục được hai đại học nghiên cứu và thảo luận.

Các đại biểu và nhà khoa học Đại học Kinh tế Quốc dân và Đại học Adelaide tham gia thảo luận tại Hội thảo “Chuyển đổi bền vững: Xu hướng toàn cầu và những thách thức trong tương lai”

Từ những khác biệt về bối cảnh phát triển của Việt Nam và Úc, Hội thảo đã làm nổi bật nhiều câu hỏi chung: làm thế nào thu hẹp khoảng cách từ chính sách tới thực thi, đưa những sáng kiến hiệu quả từ quy mô thí điểm tới thay đổi mang tính hệ thống, và chuyển hóa tri thức học thuật thành tác động trong thực tiễn. Những câu hỏi đó cũng mở ra hướng nghiên cứu và trao đổi học thuật giữa các nhà khoa học Đại học Kinh tế Quốc dânvà Đại học Adelaide, hướng tới những lời giải phù hợp cho quá trình chuyển đổi xanh và phát triển bền vững.

Bài và ảnh: Phòng Hợp tác Quốc tế, Phòng Quản lý Khoa học và Phòng Truyền thông