Một quốc gia có thể sở hữu nhiều nguồn lực nhưng vẫn tăng trưởng dưới mức tiềm năng nếu các nguồn lực bị phân tán, chậm đưa vào sử dụng hoặc không được chuyển hóa thành năng suất và giá trị gia tăng. Đây là thông điệp trung tâm của Hội thảo khoa học quốc gia “Khơi thông và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển kinh tế trong kỷ nguyên mới của Việt Nam”, do Đại học Kinh tế Quốc dân và Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phối hợp tổ chức sáng ngày 28/9/2026.

Quang cảnh Hội thảo

Tham dự Hội thảo, về phía Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật có: PGS.TS Vũ Trọng Lâm – Giám đốc, Tổng Biên tập; PGS.TS Lê Thị Thục – Ủy viên Hội đồng biên tập – Xuất bản chuyên trách; cùng đại diện các đơn vị chức năng thuộc Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật.

Về phía Đại học Kinh tế Quốc dân có: PGS.TS Bùi Đức Thọ – Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Đại học; GS.TS Đỗ Thị Hải Hà – Hiệu trưởng Trường Kinh tế & Quản lý công; cùng đại diện lãnh đạo các Trường, Phòng ban, Khoa, Viện, Trung tâm, cán cán bộ giảng viên của Đại học

Về phía các diễn giả có: PGS.TS Hoàng Văn Hoan – Phó Vụ trưởng Vụ Các trường chính trị, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; PGS.TS Bùi Văn Huyền – Viện trưởng Viện Kinh tế – Xã hội và Môi trường, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; GS.TSKH Nguyễn Đình Đức – Nguyên Chủ tịch HĐT, Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Hội; PGS.TS Vũ Sỹ Cường – Phó Trưởng Bộ môn Phân tích chính sách tài chính, Khoa Tài chính công, Học viện Tài chính; PGS.TS Ngô Quốc Dũng – Khoa Kế hoạch & Phát triển, Đại học Kinh tế Quốc dân; cùng các nhà khoa học, các chuyên gia, đại diện các bộ, ngành, cơ sở đào tạo.

PGS.TS Vũ Trọng Lâm và PGS.TS Bùi Đức Thọ đồng chủ trì Hội thảo

Hội thảo do PGS.TS Vũ Trọng Lâm – Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ các cơ quan Đảng Trung ương, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc – Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật và PGS.TS Bùi Đức Thọ – Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân, đồng chủ trì; với sự tham dự của đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương, các cơ sở nghiên cứu, đào tạo, cùng đông đảo chuyên gia và nhà quản lý.

PGS.TS Bùi Đức Thọ, Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân phát biểu chào mừng Hội thảo

Phát biểu chào mừng Hội thảo, PGS.TS Bùi Đức Thọ – Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân nhấn mạnh, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, vấn đề đặt ra không chỉ là Việt Nam có bao nhiêu nguồn lực, mà quan trọng hơn là làm thế nào để khai thông những nguồn lực đang bị ách tắc, khơi dậy các nguồn lực còn tiềm ẩn, thu hút thêm những nguồn lực mới và phân bổ hiệu quả để tạo ra giá trị kinh tế – xã hội cao nhất. Đây cũng là những vấn đề cốt lõi mà Hội thảo hướng tới trao đổi, làm rõ.

“Đại học Kinh tế Quốc dân xác định nghiên cứu khoa học, tư vấn chính sách và đóng góp tri thức cho sự phát triển của đất nước là một trong những sứ mệnh quan trọng. Chúng tôi mong muốn các hội thảo khoa học không chỉ là nơi công bố kết quả nghiên cứu, mà còn trở thành không gian đối thoại giữa lý luận và thực tiễn, giữa nhà khoa học với nhà hoạch định chính sách, giữa trường đại học và doanh nghiệp; từ đó tạo ra những luận cứ khoa học có giá trị và những kiến nghị thiết thực phục vụ quá trình hoạch định chính sách phát triển đất nước trong giai đoạn mới”, PGS.TS Bùi Đức Thọ nhấn mạnh.

PGS.TS Vũ Trọng Lâm – Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phát biểu đề dẫn Hội thảo

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS.TS Vũ Trọng Lâm – Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật cho rằng, trong giai đoạn phát triển mới, vấn đề nguồn lực cần được nhìn nhận không chỉ ở quy mô hay khả năng huy động, mà quan trọng hơn là khả năng giải phóng, phân bổ, kết nối và sử dụng hiệu quả. Theo đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là huy động thêm nguồn lực, mà cần tháo gỡ những điểm nghẽn, tối ưu hóa phân bổ và thúc đẩy chuyển hóa các nguồn lực thành năng suất, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

“Lợi thế phát triển của một quốc gia trong kỷ nguyên mới không chỉ phụ thuộc vào quy mô nguồn lực mà quốc gia đó sở hữu, mà ngày càng được quyết định bởi năng lực tổ chức, kết nối và chuyển hóa các nguồn lực thành năng suất, giá trị gia tăng và sức mạnh phát triển. Vì vậy, Hội thảo kỳ vọng sẽ nhận diện đúng những hạn chế, điểm nghẽn, đồng thời đề xuất các định hướng và giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện thể chế, đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực cho phát triển kinh tế đất nước trong giai đoạn mới”, PGS.TS Vũ Trọng Lâm nhấn mạnh.

PGS.TS Hoàng Văn Hoan – Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh trình bày tham luận “Phát huy động lực chuyển hóa các nguồn lực cho phát triển Việt Nam trong kỷ nguyên mới”

Trao đổi tại Hội thảo, PGS.TS Hoàng Văn Hoan cho rằng, trong giai đoạn 2015 – 2025, quy mô vốn đầu tư, nhân lực, khoa học, công nghệ và hạ tầng số của Việt Nam đều được mở rộng; thị trường vốn tiếp tục phát triển và năng suất các nhân tố tổng hợp đóng góp ngày càng lớn hơn vào tăng trưởng. Tuy nhiên, tốc độ tăng TFP giai đoạn 2021 – 2025 chỉ ở mức 2,91%, gần như không thay đổi so với giai đoạn trước; hiệu quả sử dụng vốn chưa ổn định và nguồn lực chưa chuyển mạnh vào các ngành có năng suất cao. Theo tác giả, có một số chỉ dấu cho thấy rõ khoảng cách giữa “có nguồn lực” và “chuyển hóa được nguồn lực”: Lao động qua đào tạo chưa đạt một phần ba lực lượng lao động; tỷ trọng lao động trong những ngành dựa nhiều vào tri thức và công nghệ mới đạt khoảng 2,4%. Việt Nam đứng thứ 44 trong xếp hạng Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu năm 2025, nhưng thành quả đổi mới chưa lan tỏa đủ mạnh để tạo thành năng suất trên diện rộng. Do vậy, cần đặt con người vào vị trí chủ thể chuyển hóa nguồn lực, đồng thời bảo đảm quyền hành động, lợi ích chính đáng và môi trường khuyến khích sáng tạo.

PGS.TS Vũ Sỹ Cường – Học viện Tài chính trình bày tham luận “Đổi mới mô hình phát triển kinh tế dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo: Vấn đề huy động và sử dụng nguồn lực tài chính”

Về nguồn lực tài chính cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chủ đề tham luận của PGS.TS Vũ Sỹ Cường nhấn mạnh yêu cầu đổi mới cách huy động và sử dụng tài chính khi mô hình phát triển chuyển sang dựa nhiều hơn vào tri thức và công nghệ. Câu hỏi không chỉ là chi bao nhiêu, mà còn là nguồn lực tài chính tạo thêm được bao nhiêu nghiên cứu có giá trị, bao nhiêu công nghệ được ứng dụng và bao nhiêu đầu tư của doanh nghiệp được kích hoạt.

GS.TSKH Nguyễn Đình Đức – Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội trình bày tham luận “Phát triển khoa học, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ tăng trưởng kinh tế”

Ở góc độ khoa học, công nghệ và nhân lực, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức chỉ ra rằng Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực: kinh tế số đóng góp 14,02% GDP năm 2025; năng suất lao động đạt khoảng 245 triệu đồng một lao động và tăng 6,83% theo giá so sánh. Tuy nhiên, mức chi R&D khoảng 0,41% GDP năm 2023 vẫn còn thấp so với yêu cầu tạo đột phá; nguồn nhân lực công nghệ số mới đáp ứng khoảng 50% nhu cầu 150.000 kỹ sư mỗi năm. Nếu không đồng thời cải thiện đầu tư R&D, chất lượng nhân lực và liên kết nghiên cứu – sản xuất, công nghệ khó trở thành động lực tăng trưởng thực chất.

PGS.TS Ngô Quốc Dũng – Đại học Kinh tế Quốc dân trình bày tham luận “Mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và khuyến nghị cho một số thành phố phía Bắc”

Trình bày tham luận “Mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và khuyến nghị cho một số thành phố phía Bắc”, PGS.TS Ngô Quốc Dũng – Đại học Kinh tế quốc dân tập trung phân tích các trường hợp Hải Phòng, Bắc Ninh và Quảng Ninh.

Theo nhóm nghiên cứu, các địa phương cùng hướng tới tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo nhưng có cấu trúc kinh tế, nền tảng tri thức, năng lực doanh nghiệp và điều kiện thể chế khác nhau. Vì vậy, việc lựa chọn chính sách cần căn cứ vào năng lực hiện có, điểm nghẽn và yêu cầu phát triển của từng địa phương.

Số liệu Bộ Chỉ số Đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) 2025 được nhóm nghiên cứu sử dụng cho thấy Quảng Ninh đạt 58,41 điểm, Hải Phòng 58,09 điểm, Bắc Ninh 48,76 điểm. Nhóm nghiên cứu cho rằng, không địa phương nào mạnh đồng đều trên toàn bộ chuỗi đổi mới.

Đối với Hải Phòng, nhóm nghiên cứu đề xuất phát triển mạng lưới đổi mới mở trên cơ sở lợi thế cảng biển, logistics, khu công nghiệp và doanh nghiệp lớn; tăng liên kết giữa doanh nghiệp với các cơ sở nghiên cứu, trường đại học.

Đối với Bắc Ninh, định hướng được đặt ra là nâng cao năng lực nội sinh trên nền tảng ngành điện tử, bán dẫn và hệ thống doanh nghiệp FDI hiện có. Nhóm nghiên cứu đề xuất xây dựng chương trình hỗ trợ doanh nghiệp trong nước theo từng cấp độ năng lực.

Đối với Quảng Ninh, nghiên cứu đặt vấn đề khai thác các lợi thế về kết cấu hạ tầng, biển, du lịch và năng lượng gắn với chuyển đổi xanh.

Từ các phân tích trên, các ý kiến phát biểu tại Hội thảo tập trung thảo luận về những sự chuyển dịch quan trọng: từ huy động nguồn lực sang chuyển hóa nguồn lực; từ phân bổ theo đầu vào sang phân bổ theo kết quả; từ quản lý hành chính sang quản trị dựa trên dữ liệu và trách nhiệm giải trình; từ các nguồn lực riêng lẻ sang hệ sinh thái liên kết giữa Nhà nước, thị trường, doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu và người lao động.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo

Hơn 80 bài tham luận gửi tới Hội thảo tiếp cận nghiên cứu về nhiều nhóm nguồn lực, từ tài chính, đầu tư công, tài sản công, đất đai, doanh nghiệp và đầu tư nước ngoài đến dữ liệu, công nghệ, nhân lực, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Các kết quả nghiên cứu được kỳ vọng góp phần xác định những điểm nghẽn có thể tháo gỡ ngay, đồng thời kiến nghị cơ chế dài hạn để mỗi đơn vị nguồn lực tạo ra nhiều giá trị hơn cho nền kinh tế.

Bài và ảnh: Phòng Truyền thông

Các cơ quan thông tấn báo chí đưa tin về Hội thảo:

Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật: Hội thảo khoa học quốc gia “Khơi thông và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển kinh tế trong kỷ nguyên mới của Việt Nam”

Khơi thông và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển kinh tế trong kỷ nguyên mới của Việt Nam

Báo Sài Gòn giải phóng: Mở rộng quy mô vốn đầu tư, nhân lực và hạ tầng số để phát triển nền kinh tế

Báo Công thương: Khơi thông và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển kinh tế

Tạp chí Kinh tế – Tài chính: Khơi thông nguồn lực để nâng cao năng suất và hiệu quả tăng trưởng

Cổng thông tin ĐCS Việt Nam: Khơi thông và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển kinh tế trong kỷ nguyên mới